Prix de Rome Architectuur tentoonstelling in Het Nieuwe Instituut. Foto: Johannes Schwartz
Prix de Rome Architectuur tentoonstelling in Het Nieuwe Instituut. Foto: Johannes Schwartz

Tentoonstelling in Het Nieuwe Instituut

Het Nieuwe Instituut presenteert van 19 oktober tot en met 10 maart 2019 de ontwerpvoorstellen van de vier genomineerden en een introductie op het Sixhaven-gebied. In samenwerking met ontwerpbureau Collective Works hebben de vier genomineerden een tentoonstelling gemaakt waarin de plannen voor de Sixhaven uiteen worden gezet aan de hand van maquettes en andere modellen, tekeningen, impressies en toelichtingen.

De genomineerden reageerden op de fictieve opdracht van de jury voor het Sixhaven-gebied in Amsterdam een niet-commercieel voorstel te ontwikkelen, dat van betekenis is voor de stad en door velen gekoesterd kan worden. Waar de open oproep voor de eerste ronde zich richtte op een Low Pressure gebied in Oost-Groningen, concentreerde de eindronde zich op High Pressure: een opdracht in een populaire stedelijke omgeving, op een locatie waar iedereen wil wonen.

Alessandra Covini, Studio Ossidiana, Amsterdam Allegories, inzending Sixhaven. Foto: Majda Vidakovic

Alessandra Covini, Studio Ossidiana, Amsterdam Allegories, inzending Sixhaven. Foto: Majda Vidakovic

High Pressure
Winnaar van de Prix de Rome Architectuur 2018 Alessandra Covini deed met Amsterdam Allegories een voorstel waarin ‘high pressure’ vervangen wordt door ‘hoge intensiteit’: een dynamische, waterrijke haven met 21 ‘eilanden voor de toekomst van Amsterdam.’ De eilanden verwijzen door een verscheidenheid aan zintuiglijke gewaarwordingen op poëtische wijze naar de identiteit van de stad, haar dromen en obsessies, verlangens en eigenaardigheden. Het is niet het type programma dat hen karakteriseert, maar de mogelijkheden voor ontmoetingen tussen mensen en andere dieren, planten en mineralen. Covini tracht op deze wijze een nieuw soort publieke ruimte te scheppen. Eén waar ontspanning re-creatie wordt: een plek voor actie, in plaats van passieve consumptie. Het is in dit surreële, experimentele publieke domein dat  Amsterdammers transformeren van gebruikers naar zeevaarders, verzamelaars, agrariërs, cartografen en ontdekkingsreizigers.

Behalve Alessandra Covini waren Bram van Kaathoven, Katarzyna Nowak en het duo Rademacher de Vries voor de Prix de Rome genomineerd.

Bram van Kaathoven, Nieuw-Atlantis, inzending Sixhaven. Foto: Majda Vidakovic

Bram van Kaathoven, Nieuw-Atlantis, inzending Sixhaven. Foto: Majda Vidakovic

Voor Bram van Kaathoven symboliseert de Sixhaven een cruciale keuze, waarvan de uitkomst niet alleen bepalend is voor de toekomst van de stad, maar te meer voor de samenleving als geheel. In plaats van enkel na te denken over gebiedsontwikkeling is het volgens hem noodzaak deze zeldzaamheid te waarderen. Zijn voorstel Nieuw-Atlantis stelt dan ook de leegheid van Sixhaven centraal, door deze letterlijk met een gebouw te omsluiten. Het dusdanig behouden, onbebouwde binnenterrein verkrijgt hierdoor monumentale waarde. Van Kaathoven vertaalt het thema ‘high pressure’ uit de door de jury geformuleerde opdracht naar de druk die op stedelingen wordt uitgeoefend door constant toenemende technologische ‘oplossingen’.  Zijn bouwwerk voorziet hij als een Bewaarplaats voor Beëindigde Technieken: een plek waar voorgestelde en te verwachten innovaties worden onderzocht en getest. Indien deze nadelig of onnodig zijn bevonden, worden ze afgekeurd en bewaard zodat toekomstige generaties kunnen aanschouwen waarvan zij zijn gevrijwaard. ‘Een echte blijk van beschaving is in te zien dat niet alles wat mogelijk is, ook daadwerkelijk dient te worden uitgevoerd,’ zegt Van Kaathoven.

Katarzyna Nowak, Vrijhaven, inzending Sixhaven. Foto: Johannes Schwartz

Katarzyna Nowak, Vrijhaven, inzending Sixhaven. Foto: Johannes Schwartz

Het voorstel van Katarzyna Nowak voor de aankomende uitbreiding van Amsterdam-Noord biedt een nieuwe kijk op het publiek domein. Haar ontwerp, Vrijhaven, laat ons anders nadenken over wat de openbare ruimte behelst. Nowak stelt dat betekenisvolle publieke ruimte een vereiste is voor een gezonde, groeiende stad. Haar aanpak gooit de gangbare rangorde van stedelijke bebouwing om door openbare ruimte voorrang in het proces te verlenen. Door deze driedimensionaal uit te werken wint de openbare ruimte aan aanzien en tilt het de typologie naar een hoger niveau. Vrijhaven is een geheel van ‘significante publieke ruimtes’ en draagt bij aan de immateriële waarden van de stedelijke beleving. Het project stelt leegheid voor: ruimtes, gevat in vorm, tekenen de architecturale voorgrond. Deze ruimten zijn zelf niet bepalend, maar laten betekenis verrijzen.

Rademacher de Vries, Foundations, inzending Sixhaven. Foto: Johannes Schwartz

Rademacher de Vries, Foundations, inzending Sixhaven. Foto: Johannes Schwartz

Rademacher de Vries (David Rademacher & Christopher de Vries): de oorsprong van hun voorstel Foundations ligt in de denkbeeldige toekomst, na het jaar 2032. Speculeren met vastgoed heeft geleid tot een vreemdsoortig nieuw Amsterdams monument: de verlaten grondvestingen van de reusachtige SixTower in Sixhaven. De kolossale, doolhofwaardige funderingen — a conto van de laatste beurscrash — worden verhuurd aan verschillende groepen mensen die feitelijk niks met elkaar gemeen hebben. Behalve dan dat ze allen worden gemarginaliseerd in de moderne stad. Deze groepen gebruiken de funderingen voor hun activiteiten, van bovenaf geobserveerd door buitenstaanders. Een situatie die bestaat bij de gratie van de standvastigheid van de stad in het stand houden van de erfpacht, haar aloude systeem van pachtgrond. Met Foundations spiegelen David Rademacher en Christopher de Vries ons een pluralistische monumentaliteit voor die “de constructie van een stad als podium gebruikt waarop het geschiedkundig proces van de beschaving op concrete wijze wordt getoond”. Voor Rademacher de Vries staat deze pluraliteit, gekend van haar fictieve geschiedenis en zelfbeeld, centraal voor de toekomst van Amsterdam.

Onderdeel van de tentoonstelling in Het Nieuwe Instituut zijn ook een fotoserie van Sem Langendijk die de locaties in beeld brengt en films van Koekepeer, waarin de vier finalisten aan het woord komen in hun werkruimtes en op het Sixhaventerrein (zie hier de trailer).

Low Pressure
De open oproep voor de eerste ronde van de Prix de Rome Architectuur richtte zich op een ‘Low Pressure’ landelijk gebied in Oost-Groningen. Zesenzestig architecten, stedenbouwers en landschapsarchitecten ontwierpen hiervoor een interventie voor het gebied rondom de dorpen Hongerige Wolf en Ganzedijk en de tussenliggende dijk. In aanvulling op de Prix de Rome tentoonstelling organiseert Het Nieuwe Instituut in Gallery 2 een tijdelijke pop-in presentatie met de inzendingen die binnenkwamen in reactie op de open call.

Het Nieuwe Instituut
Museumpark 25, Rotterdam
Klik hier voor openingstijden en bereikbaarheid.